جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
438
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
كرد . اكثر اين دلالها هم به مناسبت نوع اجناس و مظنهء آن از قرار معلوم كليمى مىباشند ، اما مسافر زودگذر به آسانى قادر نخواهد بود متاع مطلوب را بدست آورد ، چون اجناس ارزنده را علاقهمندان كه در آنجا اقامت دارند از پيش خريدارى كردهاند و چند هفته لازم است تا دلالها اجناس منظور را از ناحيهء فروشندگان خصوصى خود فراهم سازند . مراكزى به رسم اروپائى كه كالا را از هر قبيل آماده و در معرض فروش دارند و خريدار آنچه مطلوب اوست انتخاب مىكند در ايران سابقه ندارد . زندگانى در بيرون خانه - چشمانداز كوچه و خيابان را در تهران نبايد از لحاظ ذوقى و هنرى با وضعى كه در كوچههاى بلاد بزرگ هندوستان و پايتخت - هاى قديمى آسياى مركزى هست مقايسه نمود . با تأسيس سلسلهء قاجار در صد سال پيش و تغيير وضع حكومت طرز و شكل لباس هم سادهتر گرديده ، عمامه به تدريج از ميان رفته و حالا فقط حاجىها و سيدها و ملاها بر سر دارند . لباس بلند و رنگهاى زنندهء شرقى كه شايد هنوز در خيابانهاى بنارس و بخارا ديده مىشود به صورت تنگتر و طرز تمام يا نيمه اروپائى درآمده و رنگهاى معتدل از قبيل مشكى و قهوهاى و سبز و خاكسترى و انواع ديگر با زمينهء سياه يك دست متداول گرديده است . در كوچهها و بازار تنه زدن و تصادم فراوان است و در همهجا گوناگونى و تضاد كه از زندگانى آسيائى كاملا لاينفك است ديده مىشود . در محيطى كه از ميان انبوه جمعيت از هر چهار نفر سه تا سوارهاند ، ولى آن زرق و برقها و الوان تند و زننده كه علامت شرق واقعى دست نخورده است در ميان نيست ، ولى هم از لحاظ رنگهاى گوناگون و هم سروصداى وضع كوچهها بواسطهء مشاهدهء انواع اونيفرمها و دستههاى متعدد موزيك نظامى كه در ميدان - هاى شهر مينوازند « 1 » آهنگ محبوب ايشان هم « مارش سلطانى » است كه وزن و اعتبار خاص دارد و ساختهء آقاى لومر موزيكانچى فرانسوى است . سربازان با كلاهخود
--> ( 1 ) - در سال 1887 يك دورهء كامل از ادوات و آلات دستهء موزيك شصت نفرى از طرف دولت انگليس به شاه تقديم شده بود ، ولى چون نوازندگان ايرانى با آلات فرانسوى تعليم يافتهاند كه كليد و كوك متفاوت دارد همهء آنها تحويل موزه شده است .